|
|
|
Vïnh Thæng
Th©i gian LTS.- Sóng
Væn nhÆn ÇÜ®c bài vi‰t sau Çây cûa anh VÌnh Thæng, Çã ÇÜ®c Çæng täi trên tuÀn
báo Viet & World dܧi dång Anh
ng», nhan ÇŠ Time. Sóng Væn chuy‹n
dÎch Ç‹ gi§i thiŒu, m¶t lÀn n»a, m¶t
ngÜ©i vi‰t trÈ v§i cái nhìn sâu s¡c
vŠ nguÒn. Nh»ng ÇÜ©ng cong thanh nhã, nh»ng
hình änh cûa quá khÙ, khuôn m¥t uy nghiêm, nh»ng nét nhu thuÆn, trên toàn th‹
pho tÜ®ng Çiêu kh¡c ÇÀu ngÜ©i, gÀn cÛng nhÜ xa, vÈ ÇËp hoài niŒm lÃp lánh,
m‡i lÀn nhìn qua ÇŠu gia tæng s¿ kÿ diŒu và nh»ng khám phá m§i mÈ. ñÓi v§i
tôi, pho tÜ®ng Çã tØng không có š nghïa gì h‰t, vÆy mà qua th©i gian, tôi b¡t
ÇÀu nhÆn ra nh»ng giá trÎ tuyŒt v©i. Thoåt ÇÀu, tôi tin r¢ng pho tÜ®ng tÜ®ng
trÜng cho giÃc mÖ tàn tå cûa cha tôi, nhÜng sau Çó tôi bi‰t tôi Çã lÀm. Cha
tôi và tôi có nh»ng cái nhìn khác nhau vŠ s¿ thành t¿u. Theo quan Çi‹m Çông
phuÖng cûa ông, thành công không phäi là giàu có và danh ti‰ng. nhÜng là s¿
phát tri‹n n¶i tâm, và s¿ hiŒn h»u. SÓng ª MÏ, tôi có khuynh hܧng thiên vŠ
lÓi suy nghï Tây phÜÖng hÖn. ThÆt ra, th©i gian mà tôi nghï r¢ng ông Çánh mÃt
vì không Çåt ÇÜ®c møc Çích không mÃt Çi Çâu cä, ông Çã dành h‰t th©i gian có
ÇÜ®c Ç‹ th¿c hiŒn ÇiŠu ông yêu thích : nghŒ thuÆt. Pho tÜ®ng ÇÜ®c Çiêu kh¡c tuyŒt häo
trên ÇÜ©ng Çào thoát cûa chúng tôi
tØ VN, trên Çäo Galand
ª Indonesia; và Çã trª nên tài
sän duy nhÃt chúng tôi mang theo ljn MÏ. CÛng không dÍ gì mang theo. Tôi nh§
thÆt rõ ràng ngày hôm Çó, y nhÜ chÌ vØa m§i xäy ra. Trܧc khi vào ÇÃt liŠn,
h† khám xét hành lš cûa chúng tôi. Tôi vÅn còn có th‹ nhìn thÃy s¿ lo s®
trong Çôi m¡t cûa cha tôi khi cái túi Ç¿ng pho tÜ®ng reo lên nhÜ chuông
trÜ©ng h†c qua máy dò khám kim loåi. Ông hÓi hä Çánh vÆt v§i m§ Anh ng»
nghèo nàn Ç‹ gi» công trình sáng tåo cûa mình : " ñây
là tác phÄm nghŒ thuÆt cûa tôi. Xin cho tôi gi» låi, có ÇÜ®c không?".
Chúng tôi Çã may m¡n gi» ÇÜ®c pho tÜ®ng cho ljn ngày nay. Pho tÜ®ng ÇÜ®c Ç¥t gi»a phòng
khách, yên l¥ng quay vŠ phÜÖng Nam. ñÓi v§i tôi, Çó chÌ là món ÇÒ Ç‹ nhìn cho
ÇËp m¡t, không có š nghïa gì h‰t. Pho tÜ®ng màu cát trông bén và cÙng v§i
nh»ng cånh lÒi lõm, thô nhám, nhÜng tuyŒt ÇËp. M¥c dù nh»ng ÇÜ©ng nét thanh
nhã Çã xóa b§t s¿ cÙng cÕi cûa chÃt liŒu, nhÜng cÛng chÌ Çû Ç‹ quân bình. Nó
mô tä m¶t thi‰u n» Á Çông trÈ v§i
Çôi m¡t trái hånh khép h©, mÛi cao và n°i bÆt, nø cÜ©i lÃp lánh ánh sáng vØng
træng non. Khuông m¥t dài, rång r« quy‰n rû, ÇÀy phong thái vÜÖng giä. Mái
tóc ÇÜ®c mô tä m¶t cách trØu tÜ®ng s¿ h¶i h†p cûa cát và nܧc. C° cao nhÜ c°
n» hoàng Ai cÆp th©i xÜa. Nh»ng vÕ h‰n nhÕ màu Çen trang Çi‹m nh»ng l‡ h°ng
trên tác phÄm Çiêu kh¡c b¢ng san hô. Pho tÜ®ng ÇÜ®c Ç¥t tên là " Th©i
gian". Cha tôi Çã có lÀn nói v§i tôi r¢ng
pho tÜ®ng không nh»ng chÌ tÜ®ng trÜng cho hy v†ng và mÖ Ü§c cûa ông mà còn
nhiŠu hÖn n»a. Là m¶t nghŒ sï ª ViŒt Nam, ông Çã phäi phÃn ÇÃu khi c†ng sän
xâm chi‰m quê hÜÖng và tܧc Çoåt t¿ do nghŒ thuÆt cûa ông. Trܧc khi c†ng sän
thÓng trÎ, cha tôi Çã n°i ti‰ng. RÃt nhiŠu ngÜ©i mua tác phÄm cûa ông. Gia
Çình chúng tôi Çào thoát ljn Çây v§i giÃc mÖ ... ti‰p tøc Ç©i sÓng ª MÏ trong
t¿ do và ÇiŠu kiŒn thuÆn l®i. Cha tôi không phäi chÌ có nh»ng mÖ Ü§c cho
chúng tôi, mà cho cä ông n»a. Ông muÓn ÇÜ®c t¿ do Ç‹ sáng tåo và có cÖ h¶i Ç‹
phát tri‹n Ç©i sÓng tâm linh. Tuy nhiên, tôi Çã nghï giÃc m¶ng cûa ông là trª
nên m¶t nghŒ sï giàu có và n°i ti‰ng, nhÜng sau Çó ông Çã cho tôi thÃy là tôi
Çã lÀm. Tôi cÛng Çã
nhìn thÃy thÆt không dÍ dàng gì ông có th‹ n°i ti‰ng ª Hoa Kÿ, bªi vì ông
phäi b¡t ÇÀu låi tØ ÇÀu. Nܧc MÏ hoàn toàn m§i mÈ và khác biŒt, th©i gian trª
thành con ÇÜ©ng duy nhÃt. Pho tÜ®ng Çã trª nên m¶t bi‹u tÜ®ng cûa " th©i
gian " này. M¶t s¿ tình c© xäy ra khi‰n tôi
tin r¢ng nh»ng ܧc mÖ cûa cha tôi Çã dÀn dà giäm b§t. M¶t ngày kia tôi rûi ro
làm ngã pho tÜ®ng, khi‰n nó Ç° nhào qua cånh bàn. Tôi chøp låi trong n‡i kinh hoàng s® pho tÜ®ng së rÖi
v« tan tành trên nŠn gåch. Tôi cÄn thÆn Ç¥t nó låi trên bŒ, nhÜng Çã có ÇiŠu
gì Çó không °n.Tôi thÃy bøi và nh»ng mÄu vøn san hô dính hai bàn tay. Rõ ràng
Çã có ÇiŠu gì xäy ra khi pho tÜ®ng rÖi xuÓng. Và tôi Çã nhìn thÃy, m¶t mi‰ng nhÕ ª gi»a sóng mÛi Çã không may
bÎ sÙt mÈ. Pho tÜ®ng cÙng cát và s¡c bén bây gi© trông tÆt nguyŠn và y‰u §t.
Sao tôi có th‹ làm hÜ håi m¶t vÆt vô giá nhÜ vÆy ? LuÒng §n lånh chåy kh¡p
châu thân. Tôi nhìn s»ng tØng góc cånh và khe rãnh trên bÙc tÜ®ng xem có ch‡
nào mÈ sÙt n»a không. NhÜng khi tìm ki‰m nhÜ vÆy tôi nhÆn ra bÙc tÜ®ng không
còn nhÜ trܧc n»a. Sao b‡ng dÜng nó trª nên khác h£n nhÜ vÆy ? Tôi b¡t ÇÀu so sánh pho tÜ®ng v§i
cha tôi và giÃc m¶ng cûa ông. Qua th©i gian, phÀn l§n nh»ng vÕ sò Çen tØng
làm gia tæng vÈ ÇËp cûa pho tÜ®ng Çã bi‰n mÃt. Nh»ng ÇÜ©ng nét không còn s¡c
bén nhÜ trܧc. Bøi phû m© mái tóc Çã m¶t th©i rÃt såch së và toàn häo. M¥c dù
bÙc tÜ®ng không phäi Çã mÃt ÇËp, nhÜng Çã b¡t ÇÀu già nua. CÛng nhÜ pho tÜ®ng
, tôi cäm thÃy cha tôi và nh»ng mÖ Ü§c cûa ông Çã dÀn dà v« vøn. Ông không
còn trÈ n»a và tôi muÓn ông giàu có và danh ti‰ng nhÜ Picasso. NhÜng sao chÜa
bao gi© ông than phiŠn r¢ng ông Çã không thành công? Sao trong suÓt khoäng
th©i gian này ông không nhÆn ra giÃc m¶ng cûa ông Çã tàn tå ? ChÌ Ç‰n ngày khó quên ÇÜ®c hôm nay
tôi m§i nhÆn ra tôi Çã hoàn toàn hi‹u lÀm vŠ cách suy nghï, tri‰t lš sÓng cûa
cha tôi. Cäm thÃy mình có l‡i, tôi nói v§i cha tôi nh»ng gì Çã xäy ra cho pho
tÜ®ng. Tôi không th‹ tin ÇÜ®c phän Ùng cûa ông lúc Çó. ThÆt ngåc nhiên, cha
tôi không tÙc giÆn. Tôi cÙ tܪng r¢ng ông së n°i cÖn thÎnh n¶ khi bi‰t
"giÃc m¶ng" cûa ông Çã bÎ sÙt mÈ. Tôi hÕi có phäi niŠm mÖ Ü§c cûa
ông là trª nên giàu có và n°i danh hay không. Tôi nh§ rÃt rõ ràng nh»ng gì
ông Çã nói v§i tôi ngày hôm Çó. " Con Çã tiêm nhiÍm tri‰t lš tây phÜÖng,
còn ta thì vÅn theo tri‰t lš Çông phÜÖng" Chính lúc Çó tôi thÃy ÇÜ®c
tr†n vËn ÇiŠu ti‰t l¶ m§i mÈ. ñúng vÆy, tôi Çã tiêm nhiÍm " cách suy
tܪng Tây phÜÖng", tin r¢ng th©i
gian là tiŠn båc và thành công. S¿ thành t¿u phäi luôn luôn
rõ ràng và xác th¿c. Tôi Çã sai lÀm khi nghï r¢ng muÓn hånh phúc cha tôi phäi
giàu có. Cha tôi vÅn gi» tri‰t lš Çông
phÜÖng, tin r¢ng s¿ thành t¿u chính là s¿ phát tri‹n n¶i tåi. Ông dành tÃt cä
th©i gian ông có Ç‹ sáng tåo. Ông Çã th¿c hiŒn ÇÜ®c giÃc m¶ng cûa mình : t¿
do sÖn vë kh¡c chåm bÃt cÙ nh»ng gì ông yêu thích. Tôi nhÆn ra giÃc m¶ng cûa
cha tôi không phäi Çã vøn v« nhÜ pho tÜ®ng, không tàn tå mà vÅn sáng ng©i nhÜ
trܧc. ñúng, cha tôi Çã già nua , nhÜng thÃu triŒt hÖn, cäm thÃy t¿ thành t¿u
hÖn vì ông Çã già nua hÖn. ñúng, có th‹ cha tôi cÛng muÓn m¶t ngày nào Çó së
trª nên n°i danh, nhÜng không phäi ông sÓng vì ÇiŠu Çó. Cha tôi không tìm cÀu
s¿ chÃp nhÆn tØ bên ngoài, không tin r¢ng ông phäi trª nên danh ti‰ng Ç‹ ÇÜ®c
thÕa män. M¥c dù có th‹ làm ra tiŠn m¶t cách nhanh chóng và dÍ dàng, ông nhÅn
nåi và tÆn hܪng Ç©i sÓng Çang có. " Th©i gian là m¶t phÀn cûa Ç©i
sÓng," ông nói, " nhÜng con së không bao gi© thÕa mãn n‰u không
thành t¿u ÇÜ®c nh»ng gì bên trong, s¿ phát tri‹n và hiŒn h»u là nh»ng gì mà
con phäi Çåt ÇÜ®c." Tôi ÇÙng l¥ng trong s¿ kính
ngÜ«ng, say mê bªi dáng vÈ cûa pho tÜ®ng. Nó trª nên m§i lå. Tôi chÜa bao gi©
nhìn thÃy ÇiŠu gì m§i lå nhÜ vÆy. Bây gi© thì tôi Çã hi‹u ÇÜ®c š nghïa cûa
nó. Nó tÜ®ng trÜng cho nh»ng th©i gian quš báu mà ngÜ©i ta chÌ có th‹ kinh
nghiŒm ÇÜ®c qua Ç©i sÓng. Pho tÜ®ng phäi già Çi theo th©i gian, và cÛng chính
ÇiŠu Çó làm cho nó càng có vÈ ÇËp rÃt ngÜ©i. Pho tÜ®ng kÿ diŒu này Çã theo
cha tôi suÓt nh»ng næm khÓn khó cÛng nhÜ thành công . TÃt cä nh»ng næm tháng
Çó cha tôi ÇŠu bäo tr†ng. LÀn ÇÀu tiên, pho tÜ®ng trª nên quan tr†ng ÇÓi v§i
tôi, tÕa ng©i næng l¿c và s¿ sÓng Ƕng. Cha tôi Çã Çem ljn cho pho tÜ®ng s¿
sÓng,và tôi Çã g¡n liŠn v§i nó, nhÜ mË v§i con. Th©i gian phäi ÇÜ®c gìn gi» cÄn tr†ng
nhÜ m¶t tác phÄm nghŒ thuÆt, ngÜ©i ta không bao gi© có th‹ hi‹u h‰t nh»ng š
nghïa nó chÙa Ç¿ng. Bây gi© khi tôi nhìn pho tÜ®ng, nó không nh»ng quy‰n rû
mà còn mang ÇÀy š nghïa. TÃt cä m†i danh v†ng trên th‰ gian này không bao gi©
có th‹ thay th‰ ÇÜ®c nh»ng gì cha tôi Çã phát huy và thÃu triŒt ÇÜ®c giá trÎ
cûa nó : Th©i gian. VÌNH
THˆNG
gi»
thÖm quê mË |
