Cæn bŒnh äo tܪng

TruyŒn ng¡n XUÂN Ý

Sau ngày mÃt nu§c, v§i hai tuÀn tÆp trung cäi tåo, ông CÖ và gia Çình trª vŠ låi quê cÛ. Quê ông là m¶t vùng gÀn bi‹n, dân làng Ça phÀn làm nghŠ Çi bi‹n Çánh cá, gia Çình nào cÛng có tàu riêng hay anh em hùn håp tåo mãi m¶t chi‰c. Ông CÖ xa quê Çã lâu, trên hai mÜÖi næm lÜu låc tØ ngày Çi lính Pháp, rÒi chuy‹n qua b¶ binh. CÃp bÆc cuÓi cùng cûa ông là thÜ®ng sï. Ông là con trܪng trong gia Çình và cÛng l§n nhÃt trong gia t¶c. Khi ông vŠ låi quê thì nh»ng ông chú phäi nhÜ©ng låi phÀn ÇÃt trong Çó có nhà th© chi phái h† Hoàng cûa ông, Ç‹ ông lo viŒc hÜÖng khói. Ông CÖ có næm th¢ng con trai và ba cô con gái. Nh»ng cô con gái Çã lÃy chÒng, bÓn th¢ng con trai thì phiêu båt giang hÒ, bên cånh ông bây gi© còn låi th¢ng út.

TiŠn båc không có, cày cuÓc xÜa nay không quen, ÇÃt thì pha cát chÌ trÒng ÇÜ®c khoai s¡n thôi, ông bà cÓ c¥m cøi mà không Çû æn, hai næm sau ông m§i hi‹u ÇÜ®c "cåp ÇÃt" là nhÜ th‰ nào. Th¢ng út thÃy tình hình gia Çình nhÜ th‰ này thì không xong, ngày nào cÛng s¡n khoai, Çôi lúc còn không có, h¡n liŠu

mång l¥n l¶i Çi tìm mÃy th¢ng anh. Ÿ thành thÎ có khác, ch® ñÀm Nhatrang vÅn náo nhiŒt mua bán. Th¢ng Út k‹ låi hoàn cänh gia Çình. Häi là anh ÇÀu, nhanh nhËn tháo vác, không bi‰t tiŠn Çâu ra mà h¡n ÇÜa cho th¢ng út m¶t xÃp dày gói trong giÃy báo, bäo th¢ng út :

- Mày Çem tiŠn vŠ ÇÜa cho má, nói v§i má là tao Çang tìm ÇÜ©ng dong ra nܧc ngoài. Mày rán lo cho ba má, có mày tao yên tâm.

Mùa hè næm Çó Häi và th¢ng em k‰ vÜ®t biên qua ÇÜ®c HongKong. HongKong Çang th©i gian cªi mª, hai anh em Häi ÇÜ®c ra làm viŒc ª ngoài, có bao nhiêu tiŠn dành døm mua quà Çóng thùng gªi vŠ nhà h‰t. ñÜ®c cÙu nguy, gia Çình ông CÖ b¡t ÇÀu dÍ thª hÖn, lúc này khoai s¡n không quan tâm n»a, gåo lúc nào cÛng ÇÀy lu. Trܧc nhà th© chi phái ông không trÒng s¡n khoai mà b¡t ÇÀu thay th‰ b¢ng nh»ng hàng vån th†, vài cøm cúc và Çôi khi có vài gÓc thÜ®c dÜ®c. V® ông cän ngæn ông ÇØng trÒng hoa, cÙ Ç‹ khoai s¡n vÆy, ông không chÎu nghe còn chê bà sao quê mùa quá, không bi‰t thܪng ngoån. Ông nghe ljn cây trång nguyên, nhÜng chua bi‰t hoa lá nó nhÜ th‰ nào. Ông b¡t th¢ng út tìm mua cho ông m¶t cây v§i bÃt cÙ giá nào Ç‹ trÒng trܧc cºa nhà chi phái nhÜng Ç®i hoài mà ch£ng thÃy.

Gia Çình ông CÖ, mÃy næm trܧc kh° nhÃt làng, bây gi© là khá nhÃt tØ khi có hai th¢ng con vÜ®t bi‹n. Hai anh em ÇÜ®c ÇÎnh cÜ ª MÏ, gºi hình vŠ, m¥c áo vest, th¡t cà våt, ÇÙng bên cånh chi‰c xe m§i toanh, phía sau có dãy nhà cao ngÃt ngܪng. Ông Çem khoe tØ ÇÀu thôn ljn cuÓi xóm, khi nào cÛng thêm m¶t câu : "Th¢ng Häi nó giÓng tôi ngày xÜa, khi nào cÛng phäi m¥c áo vest." Kinh t‰ gia Çình bây gi© ông không cÀn phäi lo, có bà quán xuy‰n. Th¢ng út m‡i tháng m‡i Çi lãnh quà. Ông bây gi© sáng thÙc dÆy Çã có nܧc sôi s¤n Ç‹ pha trà. Ông uÓng trà, ng¡m hoa, thì gi© còn låi Çi ljn tØng nhà k‹ chuyŒn Ç©i, chuyŒn ngày trܧc cûa ông. Ông t¿ hào v§i cÃp bÆc thÜ®ng sï mà nh»ng ông lính khi ljn nhÆn tiŠn lÜÖng thÜ©ng g†i Çùa ông là "BÓ Già" hay "Thu®ng sï già". Ông khi nào cÛng : "ngày trܧc tôi cÀm trong tay cä triŒu ÇÒng." Ông cÙ nghï r¢ng lính nhÆn tiŠn tØ tay ông nhÜ ân huŒ ông cho. Bà con nghe ông k‹ m¶t hai lÀn cÛng thinh thích, nhÜng mãi hoài cÙ vÆy, nhÜ mª bæng cassette ai cÛng chán không muÓn nghe ông n»a. Dܧi m¡t ông bây gi© nh»ng ngÜ©i cÀm cày cÀm cuÓc này khó mà nói chuyŒn cho h† hi‹u. H† không phäi trí thÙc. Ông m§i là trí thÙc. Ông b¡t th¢ng út mua cho ông vài tÆp vª, vài cây vi‰t. Ông vi‰t nhæng vi‰t cu¶i, k‰ hoåch phát tri‹n nông nghiŒp, k‰ hoåch phát tri‹n tÆp th‹... Ông vi‰t vŠ h† Hoàng cûa ông, t¿ hào là bà con v§i ÇÙc TØ Cung, mË vua Bäo ñåi, tên húy là Hoàng thÎ Cúc. Tình c© th¢ng Út vào ñà N¤ng nhÆn quà, Çem vŠ t© báo cûa công an Quäng ñà, trong Çó có m¶t bài vi‰t vŠ Hoàng DiŒu, vinh danh h† Hoàng cûa ông. Ông miŒt mài ljn thu¶c, khi nói vŠ Hoàng DiŒu, ông nhÜ trä bài. Ông nói ông CÓ cûa ông có bà con v§i Hoàng DiŒu, ba cûa Hoàng DiŒu là ông Hoàng væn C¿ có mÜ©i m¶t ngÜ©i con, hai anh em Hoàng DiŒu ÇŠu ÇÆu cº nhân cùng khoa thi tam trÜ©ng næm T¿ ñÙc thÙ nhÃt (1848), trong ông bây gi© cÛng có giòng máu væn chÜÖng, ngày trܧc tay ông không bao gi© r©i cây vi‰t. Khi Çói ÇÀu gÓi phäi bò, khi no miŒng hay phách lÓi. Vì cái phách lÓi này cûa ông, dân làng ghét và ljn tai công an xã, ông låi bÎ mang cÖm gåo Çi cäi tåo m¶t lÀn n»a v§i t¶i danh tÜ tܪng MÏ ngøy còn tÒn tåi. Nh© bi‰t chåy tiŠn và lo lót, chÌ hai tuÀn ông ÇÜ®c thä vŠ.

Gia Çình cô con gái ÇÀu Çang ª Hóc Môn. Häi ª MÏ vi‰t thÜ vŠ, nói b¢ng m†i cách phäi Çem ông bà già và mÃy ÇÙa em vào nhÆp chung h¶ khÄu. Häi Çang làm hÒ sÖ Çoàn tø ODP. Càng gÀn Saigon càng dÍ Çi hÖn. Hai anh em bên này vØa Çi h†c vØa Çi làm, mÜ®n tiŠn trÜ©ng gºi vŠ, chÎu khó Çi xe bus, share phòng share nhà miÍn sao ít tiŠn là ÇÜ®c. Ngày gia Çình ông vào Long Thành là ngày bà và th¢ng út mØng nhÃt, vì tránh ÇÜ®c nh»ng l©i xóc xéo "thÃy sang b¡t quàng làm h†, thùng r‡ng kêu to".

Ÿ Hóc Môn, Çi nhÆn quà, ÇÙa con gái thÜ©ng ÇÜa ông lên Sai Gon cho bi‰t, luôn tiŒn mua loåi trà mà ông thích. Ông mê Sai Gon. GÀn bäy mÜÖi tu°i m§i thÃy ÇÜ®c hòn ng†c viÍn Çông. Coi m¶t lÀn chÜa Çã, coi bao nhiêu lÀn rÒi còn mê, vì vÆy m¶t tháng mà không lên ÇÜ®c Sai Gon là ông trách mÃy th¢ng con trai bên MÏ bÃt hi‰u, không lo gªi quà. Lên Sai Gon, trong khi ch© Ç®i nhÆn quà, ông ÇÜ®c nghe bao nhiêu chuyŒn hoåt kê, phóng Çåi, tܪng tÜ®ng. Ông nghe ÇÜ®c là khi sang MÏ, nh»ng ngÜ©i Çã Çi lính nhÜ ông së ÇÜ®c truy lãnh tiŠn rapel gÀn mÜ©i mÃy næm, k‹ tØ khi mÃt nܧc. Vì vÆy Sai Gon vÅn là sÓ m¶t

trong ông hiŒn tåi và MÏ vÅn là sÓ m¶t trong ông tÜÖng lai.

Ngày ÇÀu tiên Ç¥t chân lên ÇÃt MÏ, con cháu ra phi trÜ©ng Çón. Hai th¢ng con ljn ôm ba, cháu ljn vòng tay chào ông n¶i. Ông Ø Ø cho xong. Ông Çang chæm chú vào cái vï Çåi cûa MÏ, Çang chiêm ngÜ«ng cái thÆt trܧc m¡t chÙ không phäi tܪng tÜ®ng cûa MÏ. Sân bay sao l§n quá, lâu Çài xây sao cao quá, ÇÜ©ng sá nhiŠu xe c¶ quá, ngÜ©i MÏ sao æn m¥c lÎch s¿ quá. TÃt cä ÇŠu quá, quá khÕi tܪng tÜ®ng cûa ông.

Cæn nhà Häi mua có ÇÃt r¶ng phía sau. Kinh nghiŒm cûa nh»ng ngÜ©i qua trܧc : ông bà già cô ÇÖn cÀn có ÇÃt Ç‹ trÒng tÌa cho khuây khÕa. Häi vÅn hy v†ng vÜ©n sau së là khu t¿ do cho ông bà già. Nh»ng tuÀn ÇÀu vÜ©n sau cây cÕ thän nhiên m†c cao. Nh»ng ngày ÇÀu trong tuÀn nhà v¡ng, v® chÒng Häi Çi làm chiŠu tÓi m§i vŠ, hai ÇÙa cháu thì ríu rít bên bà n¶i, ông CÖ hÖi låc lõng. Gia Çình quây quÀn trong b»a cÖm tÓi, nói næm ÇiŠu ba chuyŒn, ngÜ©i nào cÛng phäi lo nghÌ s§m mai Çi làm ti‰p,. M‡i cuÓi tuÀn Häi ÇÜa gia Çình Çi æn phª hay Çi ch®. Häi thÜ©ng mang vŠ cä ÇÓng báo free cho ông CÖ. Coi hoài cÛng ngán ch», ông nghï ljn vÜ©n sau. M¶t chiŠu Häi Çi làm vŠ, vØa bܧc vô phòng ÇÎnh thay quÀn áo thì v® c¢n nh¢n :

- Sao anh không d¥n Ba dØng ch¥t mÃy cây táo tàu v§i mÃy cây fuji apple, nó có trái h‰t rÒi. Ba ch¥t h‰t, không còn cây nào n»a cä. ñ‹ cho mát, có trái nhìn cÛng vui m¡t.

- ñÜ®c rÒi, Ç‹ anh nói v§i Ba.

- Nói cái gì n»a, ba ch¥t h‰t rÒi còn chi mà nói.

Trong b»a cÖm tÓi, ông CÖ vui vÈ k‹ chuyŒn täo thanh cây cÕ. Häi phø h†a theo ông cho vui, nhÜng cÓ không nh¡c ljn cây táo tàu và cây táo nhÆt. V® ngÒi bên mà háy m¶t cái thì phiŠn l¡m.

Bà n¶i vui v§i mÃy ÇÙa cháu, ông n¶i vui v§i cây cÕ, mÃy ÇÙa em hæng hái h†c anh væn, nhÜ vÆy là yên. ThÌnh thoäng, Häi chª ông xuÓng vÜ©n cây Mimosa mua cây æn trái, hoa, håt giÓng. VÜ©n bây gi© có nh»ng cây m§i nhÜ °i, kh‰, bܪi, xoài. Ngò, rau húng, rau thÖm, rau chép cá thì tÜÖi l¡m. CuÓi tuÀn có bò nhúng giÃm thì có Çû rau sÓng xanh tÜÖi phø h†a. Ba tháng ÇÀu tiŠn nܧc gªi vŠ Häi ÇŠu giÃu kÏ, không cho v® thÃy. Häi chÌ nói v§i Ba là tܧi nܧc vØa vØa thôi, càng ít càng tÓt. Ông chÌ Ø, không hi‹u sao th¢ng con mình nó nói tܧi nܧc ít låi. Nܧc là nܧc cûa tr©i, xÙ MÏ có thÙ gì thi‰u Çâu, thÙc æn còn thØa mÙa huÓng hÒ chi là nܧc. Mùa hè ông càng tܧi båo hÖn. TiŠn nܧc cao quá, v® bi‰t ÇÜ®c, bu¶c lòng Häi phäi giäi thích. Ông giÆn và nói :

- Thôi, tao không tܧi n»a, m¥c kŒ tøi bay.

Vài tuÀn, rau trong vÜ©n héo khô, muÓn æn vài džt rau sÓng cÛng ki‰m không ra. Ông bån già m§i quen thÜ©ng ÇÜa ông CÖ Ç‰n h¶i già. Hai ngÜ©i coi vÈ tâm Ç¡c, g†i nhau anh em tܪng nhÜ Bá Nha Tº Kÿ. Nhân ngày sinh nhÆt thÃt tuÀn, Häi làm bu°i tiŒc nhÕ. Ông CÖ m©i m¶t sÓ bån bè, nh»ng vÎ l§n tu°i trong h¶i già m§i quen. ñiŠu làm cho Häi ngåc nhiên là nh»ng vÎ này g†i ba Häi là "thÜ®ng sï già". Ba Häi Ç¡c š v§i "thÜ®ng sï già" này l¡m, gÆt gù cÜ©i nói, cøng ly.

VÜ©n bây gi© cÕ låi m†c ÇÀy, Häi không có thì gi© Ç‹ sæn sóc. ChuyŒn nhà cuÓi tuÀn cÛng Çû ÇÀu t¡t m¥t tÓi rÒi. Häi th¡c m¡c mÃy tuÀn nay thÃy ba n¢m nhà, không t§i h¶i. Chû nhÆt, Häi ÇÜa ông CÖ Çi chùa, trên ÇÜ©ng Çi Häi g®i chuyŒn và luôn tiŒn hÕi. NhÜ gãi Çúng ch‡ ngÙa, tâm s¿ lâu nay Än Ùc có cÖ h¶i trào ra.

- Th¢ng Ng†c, h¶i trܪng h¶i già chÖi tao. H¡n m©i tao thuy‰t trình nhân bu°i cÖm thân mÆt cuÓi tháng. Tao ch†n ÇŠ tài "K‰ hoåch xây d¿ng c¶ng ÇÒng ViŒt Nam häi ngoåi". Tao thÃy trên khán Çài có m¶t cái bàn l§n, có cái cÀm Ç‹ nói cho to, trên bàn có cái bäng ÇŠ ch» l§n "Thuy‰t trình viên". Nó m©i tao lên. Tao hÒi h¶p Çi lên may mà không vÃp té. Tao chào tÃt cä. Ai cÛng v‡ tay vui mØng hoan nghênh. VØa ngÒi xuÓng gh‰, sºa soån nói, tao nhìn trܧc m¡t tao, phía sau tÃm bäng Ç‹ thuy‰t trình viên là hàng ch» "‰ch ngÒi Çáy gi‰ng". Tao hÕi mày, nói cái gì ÇÜ®c n»a. Th¢ng Ng†c chÖi tao mà. Nó thÃy tao hÖn nó là nó ganh. ThÃy nó ngÒi dܧi v§i mÃy th¢ng trong bàn vØa hút thuÓc lá vØa cÜ©i ch‰ nhåo, tao bܧc xuÓng ÇÎnh cho nó bài h†c. NhÜng nghï låi mình là trí thÙc, chén ki‹u Çøng chén ÇÃt thì chén ki‹u l‡ mà thôi, nên g†i ÇiŒn thoåi kêu th¢ng út chª vŠ.

Häi tÙc quá. MÃy ông già dám khinh thÜ©ng ba mình. H¡n ÇÃm månh vào tay lái :

- Ba muÓn con cho ông Ng†c này bài h†c không ?

- Mày cÙ làm. Tao Çi v§i mày.

Chi‰c xe quËo ch» U, không vào chùa mà ljn h¶i già. Häi ÇÆu xe ngay cºa cûa h¶i. Næm ba cø Çang Çi ra Çi vào. Häi xuÓng xe mª cºa cho ông CÖ.

- M©i ba.

- Mày vô Çi.

- Không, ba Çi n»a.

- Cái thÙ bÀn cÓ nông Çó, vô h†c tao không thèm nói chuyŒn. Vô ngó m¥t tøi nó làm gì.

- Thì ba cÙ vô v§i con.

- Mày vô Çi.

Häi lên xe, ÇÜa ông CÖ vŠ nhà.

XUÂN Ý

1996.

Trª vŠ S¹NGVˆN 2
Return to TWP Contents
HOME