Qu› vô thÜ©ng

TruyŒn ng¡n hÒ minh dÛng

Dòng h† bên ngoåi tôi, tham gia kháng chi‰n chÓng Pháp nhiŠu ngÜ©i, nhÜng sau khi chia c¡t ÇÃt nܧc, chÌ có ngÜ©i cÆu con dì ru¶t tôi Çi tÆp k‰t. ñó là m¶t ngày cuÓi mùa thu næm 1954, dì tôi và mË tôi tiÍn cÆu lên ÇÜ©ng. HÒi Çó tôi còn là m¶t ÇÙa bé m§i lên 7 tu°i, cÛng ÇÜ®c mË tôi cho chåy lëo Çëo theo sau. TØ làng quê, chúng tôi bæng qua nhiŠu cánh ÇÒng hoang vu, qua hai chuy‰n Çò ngang và nh»ng thôn xóm tiêu ÇiŠu, rÒi ljn m¶t vùng ÇÃt ª miŠn cÆn sÖn Phú Bài, là nÖi cÆu tôi tØ giã Ç‹ nhanh chóng sáp nhÆp v§i m¶t Çoàn ngÜ©i lå m¥t Çi lên núi.

Tôi còn thÖ bé quá, không hŠ xúc Ƕng mäy may trܧc cu¶c chia ly nÀy, trong lúc Çó dì tôi n¢m vÆt xuÓng trên våc cÕ bên lÛy tre gai khóc lóc rÃt thäm thi‰t, mË tôi thì nܧc m¡t cÛng Çoanh tròng, nhÜng cÓ trÃn tïnh Ç‹ dìu dì tôi vŠ.

Cho ljn cä chøc næm sau, khi dì tôi Çã qua Ç©i, thÃy m® tôi thui thûi m¶t mình trong cæn nhà nhÕ bé nghèo nàn, tôi m§i t¿ hÕi, không bi‰t vì sao cÆu tôi ra Çi Ç‹ låi m¶t ngÜ©i v® t¶i nghiŒp nhÜ th‰ ? Tåi sao ngày Çó, m® không tiÍn cÆu tôi, nhÜ bao nhiêu ngÜ©i v® khác tiÍn chÒng lên ÇÜ©ng ? Khi tôi có trí khôn Ç‹ th¡c m¡c nh»ng ÇiŠu nhÜ th‰, thì tôi Çã thÃy trên bàn th© trong nhà m® có bày thêm m¶t bài vÎ mà tên tu°i cûa cÆu tôi ghi rÃt rõ nét trên m¶t tÃm thÈ g‡ vàng, Ç¥t phía sau chi‰c lÜ ÇÀy ¡p c†ng nhang.

Tôi hÕi mË, cÆu ch‰t lúc nào, thì mË tôi giäi thích :

" Nh»ng ngÜ©i Çi tÆp k‰t, sau mÃy næm thì hiŒp thÜÖng thÓng nhÃt trª vŠ. Nay ÇÃt nܧc chia Çôi vïnh viÍn rÒi thì coi nhÜ cÆu con Çã ch‰t, lo chuyŒn hÜÖng khói cho xong ! "

M¶t hôm, trong ti‰t tr©i xuân sáng sûa, mË dÅn tôi ra CÒn MÒ thæm m¶ t° tiên, chÌ cho tôi xem m¶t ngôi m¶ nho nhÕ b¢ng chi‰c nong n¢m sát bên cånh m¶ dì tôi, mË nói Çó là m¶ cÆu LiŒu, nhÜng chÌ là tÜ®ng trÜng thôi, bên dܧi không có gì cä.

MË tôi nói, vong nh»ng ngÜ©i ch‰t tha phÜÖng thiêng l¡m. Nói xong mË tôi bÆt quËt th¡p ba cây nhang c¡m lên m¶ cÆu, rÒi gÆp lÜng låy và khÃn nguyŒn rÃt lâu, nh»ng l©i mË tôi khÃn tôi nghe rõ h‰t, trong Ãy có xin cho mÃy ngÜ©i anh tôi Çang ª chi‰n trÜ©ng khÓc liŒt ÇÜ®c bom Çån tránh xa, Ç‹ v® con khÕi cái h†a lãnh tiŠn tº tuÃt. MË tôi cÛng bäo tôi låy cÆu, xin cÆu phù h¶ cho h†c hành giÕi giang Ç‹ thành ngÜ©i lÜÖng thiŒn.

Không bi‰t vong hÒn cÆu tôi có thiêng hay không, nhÜng nh»ng ÇiŠu mË tôi khÃn xin ÇŠu ÇÜ®c h‰t, các anh tôi xông pha ÇÀu tên mÛi Çån, h‰t chi‰n trÜ©ng Gio Linh B‰n Häi, ljn Ba Lòng, CÒn Tiên không ai hŠ hÃn gì. Tôi cÛng h†c hành ti‰n b¶ và ÇÜ®c vào trÜ©ng trung h†c ÇŒ nhÃt cÃp ª thành phÓ Hu‰.

M¶t mùa hè, tôi vŠ thæm quê, g¥p næm ÇÜ®c mùa, m® tôi t° chÙc lÍ gi‡ cÆu tôi khá linh Çình, cä bà con n¶i ngoåi và xóm giŠng ljn tham d¿ rÃt Çông. Trong bu°i gi‡ Ãy, m® tôi có m©i m¶t bà ÇÒng bóng ljn Ç‹ xin hÒn cÆu tôi nhÆp vŠ báo cho thân nhân bi‰t tình trång sinh sÓng ª dܧi âm phû nhÜ th‰ nào, có ÇiŠu chi oan Ùc và có cÀn gì không ?

Khi Çoàn cung væn nhä nhåc trong hÜÖng Çèn nghi ngút thì mË tôi b¡t tôi phäi ngÒi canh chØng Ba Ông Táo, ÇØng Ç‹ cho ai lÃy cái gì úp lên trên. MË tôi nói, muÓn m©i g†i m¶t vong hÒn lên phäi nh© Ông Chiêu, bà Dí ljn hÕi thæm Táo Quân m§i bi‰t ÇÜ©ng Çi nܧc bܧc Ç‹ vŠ âm phû m§i tìm g¥p ÇÜ®c. N‰u ai Çó úp cái gì lên ÇÀu thì Táo Quân không chÌ dÅn ÇÜ®c. B‰p núc lúc Çó Çem ra h‰t ra góc sân, nên tôi vÅn ÇÜ®c theo dõi cu¶c lên ÇÒng ÇÀy lå lùng nÀy, không bÕ m¶t chi ti‰t nào.

Bà ÇÒng ÇÀu phû väi ÇiŠu, ngÒi ngÃt ngÜ«ng trên chi‰c chi‰u hoa träi trܧc bàn th©, m® tôi quÃn khæn tang, chÃp tay thành khÄn ngÒi bên cånh, sau m¶t hÒi chuông vang lên, âm dÜÖng b¡t ÇÀu hàn huyên v§i nhau :

M® tôi hÕi : " NgÜ©i tôi ÇÜ®c nói chuyŒn lúc ni là ai Çây ? "

Bà ÇÒng trä l©i thay vong, gi†ng nÛng nÎu, õng Ëo : "XÜa kia, lúc còn ª dÜÖng th‰, h† tên ta là Bùi LiŒu, bí danh Hoài HÜÖng. NgÜ©i ª bên ta có phäi là v® ta không ?"

M® : " ñúng là v® anh, em tên là NguyÍn ThÎ Løa, rÙa anh ch‰t lúc mô ? Vì ræng mà ch‰t ? "

Vong : " Anh ch‰t vào tháng 11 næm 1958, trong lúc Çang sung vào Ƕi làm cÀu Hàm RÒng, bÎ Çá r§t Ç¢n, ch‰t tÙc kh¡c, không kÎp trÓi v§i ai m¶t l©i ".

M® : " Chao ôi, ch‰t bÃt Ç¡c kÿ tº, tÙc tܪi nhÜ rÙa, anh có Çau ǧn không, rÙa bây chØ anh ª dܧi âm phû mÀn æn ra ræng, có v® con chi chÜa ? "

Vong : " Úi chà, ª cõi âm mô phäi cõi dÜÖng mà sa vào dây tình oan nghiŒt. Khi nghe Çá r§t cái rÀm, anh bÃt tÌnh ch£ng bi‰t Çau ǧn chi. Qu› Vô ThÜ©ng liŠn x¶c ljn tóm c° hÒn anh lôi xuÓng Phong ñô ñài giao cho ÇŒ nhÃt Diêm VÜong xét xº, anh bÎ ÇiŒu ra ÇÙng trܧc NghiŒt Kính ñài cho thÃy trong gÜÖng phän chi‰u låi vô sÓ nån nhân cûa anh gi‰t håi ª trÀn gian, rÒi anh låi bÎ trói qu¥p cánh gà dÅn ljn ném xuÓng Ngøc Huy‰t BÒ cho thân anh qu¢n quåi trong ao máu bÄn m¶t th©i gian rÃt lâu. ChÜa h‰t, sau Çó, h† còn bÎt m¡t d¡t qua giao cho Chuy‹n Luân VÜÖng, b¡t anh bò lên CÀu VÒng trÖn hÖn bôi m«, m§i trÜ©n lên ÇÜ®c m¶t Çoån thì té ngã læn cù xuÓng sông Nåi Hà, liŠn bÎ chó ngao, thuÒng luÒng, ÇÌa, cá sÃu, r¡n ÇÀu tam giác, r‰t, ùn ùn túa t§i c¡n rÙt tØng th§ thÎt... HiŒn anh Çang l¥n høp thoi thóp sÓng tØng ngày trong dòng sông tanh hôi nÀy.

V® ( cäm Ƕng khóc thút thít ) : " Hu, Hu ! ChÒng tôi có t¶i tình chi mà Diêm VÜÖng Çày dža nhÜ rÙa, bi‰t làm ræng bây chØ ? "

Vong : " Trong NghiŒt Kính Çài hiŒn ra không chÌ là t¶i cûa anh làm mà cä tÆp th‹, Diêm VÜÖng tuyên bÓ, nh»ng ÇiŠu mà tÆp th‹ Çäng anh theo Çã làm, thì tÃt cä nh»ng ngÜ©i trong Çäng phäi chÎu hình phåt chung... Anh hÓi hÆn thì Çã mu¶n ! "

V® : " Em ª trÀn gian cÛng không cách chi Ç‹ cÙu anh, rÙa anh có bi‰t sau nÀy h† cho anh ÇÀu thai ki‰p chi không ? "

Vong : " Anh Çã nghe Chuy‹n Luân VÜÖng tuyên án anh phäi chÎu Ç¡m mình trong sông ThÎ Nåi hai ngàn næm m§i ÇÜ®c lên trÀn gian ÇÀu thai con trâu Ç¿c Çi cÀy ru¶ng. ñÎa Tång VÜÖng BÒ Tát và Møc KiŠn Liên cÛng có ljn thæm mÃy lÀn khuyên anh nên æn næn hÓi cãi nh»ng viŒc làm cûa anh và các ÇÒng chí khác mà tr©i không dung ÇÃt không tha trên Ç©i. Anh cÛng có thÃy mË vŠ dܧi âm phû, nhÜng vì t¶i anh quá n¥ng, Diêm VÜÖng không cho mË ÇÜ®c ljn gÀn anh Ç‹ vÃn an vài l©i. Nay em cho anh có dÎp hiŒn hÒn vŠ Çây thì cÛng có l©i vïnh biŒt em và em cÙ Çi lÃy chÒng, Ç©i em còn trÈ, anh Çã ch‰t rÒi còn Ç®i ch© chi n»a ! "

V® : "Tr©i ÇÃt Öi, anh c¿c kh°, lao Çao nhÜ rÙa làm ræng em n« tâm bÕ Çi lÃy chÒng khác ÇÜ®c, nay có cÀn chi Ç‹ em mua s¡m cho anh?..."

Vong: "Nay anh thi‰u thÓn Çû m†i thÙ. NhÜng n¶i quy cõi âm không cho phép Çòi hÕi. Thôi, h‰t gi© phép rÒi, anh thæng Çây."

MË tôi im l¥ng nghe rÒi òa lên khóc. MÃy ngày sau, m® tôi lên phÓ Ç¥t vŠ nhiŠu hàng mã, Çem ljn trܧc bàn th© ÇÓt cúng cho chÒng. Trong nh»ng thÙ Ç¡t tiŠn Ãy, tôi chú š nhÃt là chi‰c thuyŠn giÃy và hai mái chèo b¢ng giÃy ngÛ s¡c long lanh rÃt l§n, m® nói gºi chi‰c thuyŠn này vŠ cho chÒng ngÒi bÖi trên sông Nåi Hà cho Ç« thú d» xé xác. Ngoài ra, còn có m¶t cái cày làm rÃt công phu v§i cái lÜ«i b¢ng giÃy këm sáng loáng , m® nói Ç‹ mÃy ngàn næm sau, cÆu tôi hóa ki‰p làm trâu, cày ru¶ng cho b§t nh†c nh¢n.

Tôi ngÒi l¥ng yên, bÒn chÒn nhìn ánh lºa chÆp ch©n thiêu cháy tØng thÙ, lòng qu¥n Çau nghï t§i âm dÜÖng cách biŒt Çôi ÇÜ©ng. Trong nh»ng tia lºa vàng Ói bùng sáng, thÌnh thoäng tóe ra nh»ng tia màu tía, ÇÕ, xanh bi‰c rÃt ÇËp m¡t.

ñó là m¶t trong nh»ng hình änh tØ ngày thÖ Ãu, lÜu låi trong tâm khäm tôi còn nguyên vËn ljn bây gi©. Næm tháng trôi qua, cu¶c Ç©i dâu b‹ không ngØng dÆp vùi. Con ngÜ©i, n‰u chi‰n tranh cܧp Çi tÃt cä, không còn gì, thì tôi vÅn còn låi m¶t chút k› niŒm vàng v†t Ãy trong kš Ùc. CÖn hÕa hoån nhÕ nhoi ÇÀu Ç©i ÇÜ®c chÙng ki‰n v§i bi‰t bao cäm xúc còn Çeo Ç£ng không nguôi.

*

CuÓi næm 1975, có m¶t ngÜ©i Çàn ông tråc ngÛ tuÀn tØ thôn Phú ñôi, xã ñåi Th¡ng, huyŒn Phú Xuyên, tÌnh Hà SÖn Bình vŠ làng tôi. Sau khi MiŠn Nam mÃt, ông là ngÜ©i Çi tÆp k‰t trª vŠ quê cÛ mu¶n nhÃt. Ông không Çi con ÇÜ©ng ngÜ©i khác Çã Çi nhÜ xe hÖi hay tàu hÕa, mà ông Çem v® con và dÒn h‰t cûa cäi xuÓng m¶t chi‰c thuyŠn nhÕ, xuôi dòng sông Nam ñÎnh ra bi‹n, cæng buÒm cho xuôi vŠ Nam. ñ‰n cºa ThuÆn An, chèo ngoËo vào Phá Tam Giang, d†c theo sông Thûy Tú Ç‹ vŠ quê tôi. NgÜ©i Çó chính là cÆu tôi : Bùi LiŒu.

Thì ra cÆu chÜa ch‰t, sÙc khÕe vÅn còn tÓt, cÆu vŠ quê Çem theo cä ngÜ©i v® (sau) và ba ÇÙa con. Khác v§i nh»ng ngÜ©i ta là, cÆu tôi dÒn h‰t gia tài vŠ luôn, không trª ra miŠn B¡c n»a. Gia tài cûa cÆu cÛng không có gì ngoài mÃy thúng lúa, vài bao bÓ Ç¿ng s¡n và khoai lang khô, hai chi‰c b¶i nhÓt mÃy chøc gà, vÎt, m¶t con chó già, hai con mèo tam th‹ và m¶t con heo nái Çang hÒi có ch»a.

Ngày cÆu tôi hÒi cÓ hÜÖng thì mË tôi Çã qua Ç©i. M® tôi cÛng không còn ª quê n»a. Tôi thì Çã ª trong tù rÒi. Nh»ng Çoån tôi vi‰t sau này là do chÎ ru¶t tôi k‹ låi. M® Løa cÛng có lÀn l¥n l¶i ljn tråi giam Xuân L¶c thæm tôi, nhÜng không nghe m® tôi nh¡c ljn chuyŒn nÀy.

CÆu tôi vŠ tÕ ra rÃt sung sܧng vì g¥p låi bà con làng måc, cÛng nói nh»ng l©i giÓng nhÜ ngÜ©i ta thÜ©ng nói khi lÜu låc lâu næm vŠ låi quê cha ÇÃt t°. Không phäi nhÜ nh»ng ngÜ©i khác Çi tÆp k‰t vŠ, l®i døng lúc phe mình chi‰n th¡ng lên m¥t Ùc hi‰p m†i ngÜ©i, hay dùng l©i móc méo châm ch†c nh»ng ngÜ©i tØng tham gia ch‰ Ƕ cÛ hay Çã h‰t th©i. CÆu tôi hành xº y nhÜ m¶t ngÜ©i bÃt Ç¡c dï phäi tha phÜÖng cÀu th¿c, nay có cÖ may vŠ låi nÖi chôn nhau c¡t rÓn, choáng ng®p trong tình nghïa, ta vŠ ta t¡m ao ta...

CÆu bÕ ra m¶t sÓ tiŠn dành døm ÇÜ®c lâu nay làm m¶t cái nhà nhÕ ngay trên nŠn nhà ngày xÜa Çã bÎ chi‰n tranh tàn phá, suÓt ngày c¥m cøi trÒng tr†t hoa màu, nuôi gà và sæn sóc con l®n nái. M¶t trong nh»ng công viŒc ÇÀu tiên cûa cÆu tôi là cùng v§i mÃy ÇÙa con ra CÒn MÒ chåp låi tÃt cä ngôi m¶ cûa ông bà, cha mË, song thân tôi và luôn th‹ san b¢ng ngôi m¶ tܪng tÜ®ng cûa cÆu mà ngày xÜa m® Løa un lên. Và câu nói ÇÀu tiên cûa cÆu trong lúc bà con ljn thæm là :

" ñ©i, vån s¿ bÃt nhÜ bÀn, không có cái gì xÃu h°, nhøc b¢ng cái nghèo. Tôi mang ti‰ng là Çi theo cách mång nhÜng rÒi cÛng không ra chi. Tôi lên ÇÜ©ng theo ti‰ng g†i chÓng gi¥c ngoåi xâm mà vây cánh không có, trong túi cÛng không lÆn theo m¶t c¡c båc, h† coi tôi ch£ng thua chi mèo mä gà ÇÒng vào n¢m æn ch¿c trong xó nhà ngÜ©i thôi. Tûi thân, sau m¶t th©i gian tham gia công tác, tôi giä bŒnh n¢m lì m¶t ÇÓng, rÒi xin vŠ quê v® làm æn sinh sÓng. ThÜa bà con cô bác, nay tôi xin ÇÜ®c hai ch» yên thân ª v§i bà con làng nܧc cho ljn h‰t Ç©i. "

Có ti‰ng m¶t cø già trong Çám Çông vang lên :

" ñØng khóc ! Cháu LiŒu Öi, ÇØng khóc ! Có chúng tôi Çây, làng måc, t° tiên mình Çây, v® chÒng cháu cÙ an nhiên sÓng. Có chi‰c thuyŠn n§, cÙ ra ngoài ÇÀm cào phân vŠ bón ru¶ng vÜ©n, ch£ng mÃy lâu låi có tiŠn, sÓng vui vÈ nhÜ ai ."

M¶t bà cø hàng xóm cÛng móm mém góp l©i :

" Cháu ÇØng buÒn chi, con heo Ãy mà ÇÈ ÇÜ®c chØng næm sáu con là không thua ai mô. "

NgÜ©i v® sau cûa cÆu tôi có cái tên khá ÇËp: Thùy DÜÖng. M® nÀy trܧc Çây là n» liên låc tØng hܧng dÅn nh»ng ngÜ©i "giác ng¶" tØ n¶i thành Hà N¶i lên Chi‰n Khu ViŒt B¡c. HÒi trܧc, Thùy DÜÖng n°i ti‰ng là m¶t thi‰u n» xông xáo, gan då, luÒn lách qua nhiŠu tuy‰n ÇÜ©ng thÆp tº nhÃt sinh Ç‹ ÇÜa các "ÇÒng chí" thoát ly ra khÕi vùng tåm chi‰m. NhÜng rÒi, cÛng trên tuy‰n ÇÜ©ng cÓng hi‰n cho s¿ nghiŒp giäi phóng dân t¶c nÀy, cô gái còn xuân xanh Çã ÇÜ®c m¶t tên phù thûy g¶c trong ban chÃp hành trung ÜÖng Çäng t¥ng cho m¶t cái bÀu. Và ch£ng bao lâu sau Çó, cô bÎ khai trØ ra khÕi Çoàn th‹ vì bÎ khuy‰t-Çi‹m-hû-hoá-nghiêm-tr†ng. Cô gái Ãy, trong tuyŒt v†ng Çã nhäy xuÓng hÒ Bäy MÅu t¿ vÄn, ÇÜ®c cÙu sÓng. VŠ sau, hi‹u r¢ng n‰u có ch‰t cÛng chÌ u°ng thân, nên làm nghŠ bán hàng rong trên b‰n b‰n xe Kim Liên và g¥p và yêu cÆu tôi, lúc Ãy cÛng Çang ngÖ ngác xoay xª trên bܧc ÇÜ©ng cùng.

Trong ba ÇÙa con cÆu tôi Çem vŠ Çây có th¢ng con riêng cûa m®. Næm Çó nó Çã hai mÜÖi hai tu°i, tính tình rÃt kín Çáo, suÓt ngày lÀm lì làm viŒc, ít khi mª miŒng nói v§i ai m¶t l©i nào. M¶t hôm, nghe bà con nh¡c låi cha ghÈ mình có m¶t ngÜ©i v® trܧc hiŒn nay Çi làm æn phÜÖng xa, bao næm qua vÅn ª vÆy không lÃy chÒng khác. Nó là ngÜ©i ÇÀu tiên lên ti‰ng khuyên cÆu tôi và chinh phøc mË không nên bÕ quên m¶t con ngÜ©i chung thûy nhÜ th‰. ñ‹ lš thuy‰t Çi Çôi v§i th¿c hành, nó tình nguyŒn lên cao nguyên tìm Çem dì Ãy vŠ. Ai cÛng tܪng bà Thùy DÜÖng phän ÇÓi, không ng© bà Ãy låi hܪng Ùng ngay:

"Phäi l¡m anh à, con nó nói có lš có tình l¡m. M©i chÎ Ãy vŠ Çây chung sÓng v§i chúng mình cho vui cºa vui nhà. Ông Tr©i sinh ra Çàn bà chúng em ai cÛng có m¶t trái tim giÓng nhau, nhiŠu th©i Çåi, nhiŠu chû nghïa Çã làm cho chúng em chÎu vô vàn kh° Çau l¡m rÒi, anh không nên quên tình xÜa nghïa cÛ. Em cÛng không muÓn chuÓc thêm m¶t cái t¶i vào bän thân."

CÆu tôi trong lòng cÛng muÓn, nhÜng vì hoàn cänh còn khó khæn nên Çâm ra lÜ«ng l¿, ti‰n thoái lÜ«ng nan, chÌ nói ch© cho heo ÇÈ bán có thêm chút tiŠn, sºa sang låi nhà cºa rÒi hãy tính lÀn ljn chuyŒn Ãy.

B‡ng m¶t hôm, m® Løa tôi Çã ra thæm. Không bi‰t m® làm gì ª trong ñ¡c L¡c mà trª nên khá giä, chÜng diŒn áo quÀn rÃt sang, Çeo nhiŠu vàng båc quš và mang ra nhiŠu tiŠn Çi kh¡p xóm giúp Ç« cho ngÜ©i nghèo kh°. M® ra chuy‰n nÀy cÓt là Ç‹ thæm gia Çình cÆu tôi Çi tÆp k‰t m§i vŠ và nhân tiŒn xây læng Ç¡p m¶ cho ông bà ngoåi tôi luôn th‹.

Khi bà Thùy DÜÖng Çem š ÇÎnh m©i m® vŠ chung sÓng thì m® nhÃt quy‰t c¿ tuyŒt, m® kh£ng khái nói r¢ng viŒc Ç®i ch© cÆu tôi bao næm ljn n‡i phäi thành góa bøa m¶t Ç©i, Çó là viŒc tình cäm riêng cûa m®, nay cÆu tôi có v® con thì m® không th‹ chia sÈ niŠm hånh phúc cûa ngÜ©i khác ÇÜ®c.

Trong h† làng ai cÛng có l©i nói vô Ç‹ m® có m¶t nguÒn an ûi lúc tu°i x‰ chiŠu, nhÜng m® tôi không xiêu lòng. Trܧc khi tØ giã lên ÇÜ©ng, m® tôi chÌ yêu cÀu cÆu tôi và bà v® sau m¶t ÇiŠu là nh§ ngày ÇÖm tháng kœ chu Çáo cho m¶t ngÜ©i mà m® tôi suÓt Ç©i không bao gi© quên Ön là chÎ Hoàng ThÎ Hoa, ngÜ©i Çã Çóng vai ÇÒng cÓt ngày nào cho chÎ ÇÜ®c g¥p cÆu tØ âm phû lên nói nh»ng tâm tình v§i m® trong m¶t khoänh kh¡c, m® cho Çó chuyŒn không th‹ tìm låi m¶t lÀn thÙ hai trong Ç©i.

Dòng h† bên n¶i cÛng nhÜ bên ngoåi tôi trong cu¶c chi‰n tÜÖng tàn vô cùng khÓc liŒt, không có ai ch‰t chóc vì súng Çån, nhÜng có m¶t ngÜ©i mÃt mång vì m¶t viŒc làm có liên quan ljn trong gia t¶c, Çó là chÎ Hoa, bÎ b†n n¢m vùng chôn sÓng hÒi t‰t MÆu Thân vì " t¶i" trܧc Çây Çã ngÒi ÇÒng cÓt, dám l®i døng danh nghïa âm hÒn, t¿ nói lên nh»ng l©i không có l®i cho cu¶c kháng chi‰n chÓng MÏ cÙu nܧc!

Tôi vi‰t låi, không ngoài møc Çích ng®i ca tâm hÒn chung thûy, sáng ng©i tình thÜÖng yêu cao quš cûa ngÜ©i phø n» ViŒt Nam, trong Ãy có nh»ng nhân vÆt mà tôi nh¡c ljn trong truyŒn nÀy.

Và, Qu› Vô ThÜ©ng là m¶t loài qu› không phäi chÌ có ª cõi âm. Coi chØng kÈo bÎ chúng lôi c° xuÓng sông Nåi Hà trÀn th‰!

H— MINH D¬NG

Midway City, 6.1996

Trª vŠ S¹NGVˆn 3
Return to TWP Contents
HOME